مهندسی نور

لوکس:

واحد استاندارد روشنایی در دستگاه SI است و برابر است با شدت روشنایی حاصل از یک شمع در فاصله یک متری، همچنین نور ماه کامل در آسمان بدون ابر نیز حدود یک لوکس است.

لومن:

واحد اندازه گیری مقدار نور یک منبع است یعنی اگر ما راجع به یک منبع روشنایی مثل لامپ صحبت می کنیم میزان روشنایی آن را لومن بیان می کنیم .

ارتباط لوکس با لومن:

یک لوکـس شـدت نوری برابر با میزان یک لومـن که به یک متر مربع از واحـد سـطح میتابـد، مثلا ما اگر یک لامپ 400 لومنی داریـم یک اتاق 10 متری را با شدت 40 لوکس بر هر متر مربع است.

در اینجا لازم است اشاره ای به لامپ ها و چراغ های رایج در بازار داشته باشیم در بررسی به وجود آمده معمولا  مشتریها به اشتباه در هنگام خرید از کلمه ی وات استفاده می کنند مثلا اگر می خواهند یک لامپ پر نور تر تهیه کنند سوال می کنند آیا وات بالاتری دارید؟ این دقیـقا اشتباه بزرگ برای مقایسه روشنایی است چراکه در تحلیل روشناییی اصولا از وات اسـتفاده نمی کنیم به علت اینکه چشم ما بر خلاف سـایر حواس یک رفتار کاملا غیرخطی نسبت به شدت نور نشان میدهد. در نتیجه در تحلیل روشنایی ، به جای بررسـی توان خروجـی مـنبع نور ، مقدار روشنایی قابل رویت بوسیله ی چشم را (البته به صورت محدودی ) مورد توجه قرار می دهیم .

برای بدست آوردن لومن یک منبع نوراز وسیله ای بنام کرة نوری استفاده می کنیم .

اگر فضای سر پوشیده ای را بخواهیم با یک یاچند لامپ روشن کنیم باید ابتدا:

1- مساحت متر مربع آن مکان را بدست آوریم .

2- لومن لامپ یا چراغ ها را بدانیم.

برای روشـنایی مناسب یک فضا نیاز به رنگ نور یا دمـای نور مناسـب داریم که با CCT  مشــخص می شود و واحد آن کلوین است ، برای مثال اگر ما یک لامپ با دمای نور 3000 کـلوین داشته باشـیم نور آفتابی و دمای نور 4500 کلـوین نور استاندارد یا یخی دمای نور 6500 کلوین نور مهتابی یا سـفید داریم . بیشـترین انتخاب دمای نور بر اساس سلیقه ی افراد صورت می گیرد ولی بر اساس مهندسی نور یهترین نوع استفاده به ترتیب زیر است:

الف 3000 کلوین:

برای مکـان هایی که ما احـتیاج داریم زمان زیادی در آنجا باشـیم این نور بسیار آرامش بخش است و می توان در  مکان های انتظار مثل : سالن انتظار فرودگاه ها ، مطب پزشکان و… استفاده نمود.

ب 4500 کلوین:

در واقع نور اسـتاندارد برای مطالعه و همینطور مکان هایی  که ما نیاز به تمرکز افراد داریم مثل: تـمامی مکان های آموزشی ، مـکان های مشاوره ای و… در این حالت ما نیاز به فعالیت و هم نیاز به آرامش برای کار در زمان های زیاد داریم .

ج -6500 کلوین:

در واقع انرژی بسیار زیادی را ایجاد می کند برای محیط های فـعال و پویا مانند مکان های ورزشی ، مکان های تولیدی و کلیه مکان هایی که ما نیاز به تکاپو و فعالیت بالا داریم. توجه داشته باشیم سـن و جنسیت تاثیر بسیار زیادی در موارد بالا دارد و با تحقیقات به عـمل آمده افراد با بالا رفتن سن دمای نور پایین تر را ترخیح می دهند.

شاخص کیفیت رنگ ها CRI بسیار مهم و با اهمیت است چرا که تعداد محدودی از رنگ ها را در هر منبع نورانی می توان قرار داد بر خلاف نور طبیعی که میلیون ها طیف رنگ را  در خود جای می دهد  در هر منـبع نوری ما محدودیـت رنگ ها را داریـم و آن را با CRI  بیان می کنیم مثلا CRI>80 یعنی بیـش از 80 رنگ در این منبع نورانی قرار داده شده است مثال واقعی این شاخص در زندگی روز مره هنگامی که شـما به یک فروشـگاه پوشـاک مـراجعه می کنید و پیراهـن یا شـلوار سرمه ای را تقاضا می کنید با تعجب فروشنده رنگ مشکی را به شما می دهد وقتی شما اعتراض می کنید فروشنده به شما می گوید اگر این شلوار یا پیراهن را در نور بیرون از مغازه (در روز) ببرید مشاهده می کنید که رنگ آن سرمه ای است این نکته  CRI  پایین روشنایی فروشگاه مورد بحث است در واقع هر چه CRI عدد بالاتری باشد رنگ ها به حالت طبیعی   بیشتر نزدیک می شوند در تاریک خانه می توان  با جدول رنگ ها به راحتی  CRI  مشاهده کرد چرا که اگر CRI پایین باشد بیشتر رنگ ها به رنگ مشکی در می آیند.

ضمناً رنگ قرمز بسیار گران است و حتی در لامپ ها و چراغ های با CRI بالا عدد این رنگ بسـیار پایین است ، در نتیجه در رنگ های قرمز معمولاً ما وضوح کمتری داریم.

-خیرگی:

یکی از مهمترین مباحث در علم روشنایی که متاسفانه کمتر به آن پرداخت می شود خیرگی است. در هر چراغ و منبع نورانی باید سعی شود خیرگی برای مشـاهده کننده بوجود نیاید گاهی در مقایســه بـین دو چراغ فروشنـده هر دو چراغ را روشن و به چشم مشتری می تاباند و با بیان این که  در این چراغ مورد نظر اصلا نمی توان نـگاه کرد مشـتری را ترغیب به خرید آن می کند در صورتی که چراغی که باعث خیرگی می شود    اصـول روشنایی در آن رعایت نشـده است باید همــواره سعی کنیم استـفاده از چـراغ های با لومن بالا و زاویه بسته را در جهات درست تنظیم کنیم تا کمتر باعث خیرگی و شرایط عدم آرامش دیداری به وجود آید.

-زاویه تابش :

در واقـع مهمترین اصول نور پردازی زاویه تابش هر منبع نورانی است چرا که اگر ما تمام محاسبات را درست انجام دهیم  ولی زاویه تابش را اشتباه محاسبه کنیم تمام زحمات از بین می رود.

میزان  زاویه تابش در هر منبع نورانی نوشته شده است که میزان زاویه ای که نور از آن منبع نورانی به واحد سطح تابش می کند را مشخص می کند.

تقسیم بندی نور ها به دو نوع محیطی و نوع تاًکیدی تقسیم می شود:

1- نور محیطی : منظور میزان روشنایی مورد نیاز هر مکان به لحاظ انجام امور روز مره می باشد . معـمولا به نورهای  زاویه  باز گروه لامپ های  SMD ، پنل های  SMD منبع نورانی نورهای محیطی هستند .

2- نـور تاکـیدی : به منـظور تاکید بر روی یک محصول یا قسمـت یا فضـایی خاص اسـتفاده می شود مثلا ویترین فروشـگاها ،بیـلبردهـا ،تـابلوهای خاص ،سطح نمای ساختمانهاو…

بیـشتر از نوارهـای با زاویه بسته استـفاده می کنیم . چراغهای COB یا SMD با لنزهای خاص منبع نورانی نورهای تاکیدی هستند. گاهـی برای یک مکان هر دو نور مورد استفاده قرار می گیرد و ایـن هنر نور پردازی است که این دو نوع در کنار هم وظایف خود را به درستی انجام می دهند.

با پیشرفت تکنولوژی شاهد استفاده روز افزون از منابع نورانی در صنایع مختلف از جمله:ماشین آلات ، لوازم آشپرخانه ، شیر آلات ، ابزار های مختلف هستیم و نیاز به دانش روشنایی بیشتر از پیش احساس می شـود .

شـرکت ژرفا نور پویا تلاش می کند تا با تهیه و ارائه مطالـب کوتاه و آموزنده  بتواند خدمتی کوچک در جهت ارتقاء سطح دانش همکاران محترم داشته باشد.

 



پاسخی بگذارید